Chi phí dự phòng là khoản chi phí để dự trù cho khối lượng công việc phát sinh và các yếu tố trượt giá trong thời gian xây dựng công trình. Trong đó dự phòng phí cho yếu tố trượt giá được tính theo chỉ số giá xây dựng của từng loại công trình xây dựng theo khu vực và thời gian xây dựng.
Tuy nhiên việc sử dụng chỉ số giá xây dựng như thế nào để xác định chi phí dự phòng do yếu tố trượt giá vẫn chưa được hướng dẫn cụ thể và đang gây lúng túng cho nhiều tổ chức, cá nhân lập dự toán chi phí đầu tư xây dựng công trình. Bài viết này tập trung làm rõ bản chất và đề xuất phương pháp cụ thể để giải quyết vấn đề này.

Trước đây, chi phí dự phòng trong tổng mức đầu tư của dự án hoặc trong dự toán xây dựng công trình vẫn được tính theo tỷ lệ phần trăm so với các chi phí đã xác định theo hồ sơ thiết kế của dự án và theo mặt bằng giá tại thời điểm lập dự toán. Mục đích của chi phí dự phòng là dự trù vốn để trang trải cho những khối lượng công việc phát sinh và cho trượt giá trong quá trình thực hiện đầu tư xây dựng công trình. Rõ ràng cách tính cũ này chưa phản ánh sát bản chất kinh tế của dự phòng trượt giá, đặc biệt là đối với những dự án có thời gian thực hiện đầu tư xây dựng kéo dài nhiều năm. Đây là một trong những nguyên nhân làm cho mục tiêu quản lý chi phí của dự án không đạt được và nhiều dự án phải điều chỉnh tổng mức đầu tư trong quá trình thực hiện đầu tư.
Theo mục 1.5 phụ lục số 1 của Thông tư 05/2007/TT-BXD thì chi phí dự phòng do yếu tố trượt giá được xác định như sau:

Gdp = (V – Lvay) x (Ibq + I’)

Trong đó:
- V: Tổng mức đầu tư chưa có dự phòng;
- Ibq: Chỉ số giá xây dựng bình quân;
- I’: Mức dự báo biến động giá khác so với chỉ số giá xây dựng bình quân đã tính.
Chỉ số giá xây dựng bình quân lấy bằng chỉ số giá xây dựng công trình của nhóm công trình có chi phí chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng mức đầu tư. Chỉ số giá xây dựng công trình của nhóm công trình này được tính trên cơ sở bình quân các chỉ số giá xây dựng công trình của không ít hơn 3 năm gần nhất so với thời điểm tính toán. Nếu hiểu như thế thì việc áp dụng công thức hướng dẫn như trên có hai cái sai:
- Thứ nhất: mới tính được dự phòng trượt giá cho 1 năm chứ chưa tính được trượt giá cho nhiều năm;
- Thứ hai: chưa tính đến tiến độ thực hiện của dự án.
Để tính toán được chi phí dự phòng do yếu tố trượt giá một cách chính xác và đúng bản chất kinh tế thì người lập dự toán cần quán triệt nguyên tắc coi thời điểm lập dự toán là thời điểm gốc để tính dự phòng trượt giá cho nhiều năm sau và phải bám sát với tiến độ thực hiện dự án. Chúng tôi đề xuất một phương pháp xác định chi phí dự phòng trượt giá cho dự án có thời gian thực hiện trên 2 năm theo trình tự các bước như sau:
1. Xác định các thành phần chi phí xây dựng, chi phí thiết bị, chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng và tái định cư, chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn đầu tư xây dựng và chi phí khác của dự án theo hướng dẫn của Thông tư 05/2007/TT-BXD với mặt bằng giá xây dựng tại thời điểm lập dự toán (được coi là thời điểm gốc).
2. Phân bổ các chi phí này theo tiến độ thực hiện dự án.
3. Xác định hệ số trượt giá xây dựng bình quân trong 3 năm gần nhất (hoặc nhiều hơn) của loại công trình xây dựng phù hợp. Nhà tư vấn có thể tính toán hệ số này từ số liệu của mình theo phương pháp xác định chỉ số giá xây dựng do Bộ Xây Dựng công bố để tính ra.
4. Tính chi phí dự phòng do yếu tố trượt giá theo nguyên tắc: Chi phí dự phòng do trượt giá bằng tổng dự phòng do trượt giá của từng năm theo kế hoạch tiến độ.
Việc tính toán được thể hiện như bảng 1.

To be continuous…

Biên tập theo T.g: TrầnVăn Tấn _ Trường đại học Xây Dựng Hà Nội